Vučić yenilgiyi kabul etti
Novi Sad’daki tren istasyonunda 16 kişinin ölümüne yol açan facianın ardından başlayan hesap verebilirlik talebi, Sırbistan’da siyasi dengeleri değiştirdi. Aleksandar Vučić, 25 Ekim’deki erken parlamento seçiminde öğrenci hareketinin desteklediği listenin kazandığını kabul etti. Kesin seçim sonuçları ve yeni hükümetin oluşumu bekleniyor.
Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır süren öğrenci öncülüğündeki protestolar, ülkenin yönetimini değiştirebilecek bir seçim başarısına dönüştü.
Reuters’ın haberine göre, ülke siyasetinin uzun yıllardır en güçlü ismi olan Aleksandar Vučić, 25 Ekim Pazar günü yapılan erken parlamento seçiminde yenilgiyi kabul etti. Vučić, öğrenci hareketinin desteklediği Öğrenci Listesi’nin kazandığını söyledi.
Vučić’in kendi tahminine göre liste, 250 sandalyeli parlamentoda 135–140 milletvekilliğine ulaşabilir. Bu açıklama, kesinleşmiş resmî sandalye dağılımı anlamına gelmiyor.
Peki, üniversitelerde başlayan hareket ülkenin en güçlü siyasi aktörüne nasıl meydan okudu?
Başlangıç noktası: Novi Sad’da çöken istasyon sundurması
Hareketin çıkış noktası, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi oldu. Faciada toplam 16 kişi hayatını kaybetti.
Yenileme çalışmaları yapılan istasyondaki ölümcül çökme, inşaat güvenliği ve kamu denetimine ilişkin soruları gündeme taşıdı. Protestocular, olayın yalnızca teknik bir arıza olarak ele alınamayacağını savunarak yolsuzluk ve ihmal iddialarının araştırılmasını istedi.
Avustralya kamu yayıncısı ABC’nin aktardığına göre, bu tepki zamanla yolsuzluk ve otoriterleşme karşıtı geniş bir toplumsal harekete dönüştü. Seçim gecesi Vučić’in açıklamasının ardından Belgrad’da kutlamalar yapıldı.
Öğrenciler ne istiyordu?
Başlangıçtaki talepler, facianın sorumlularının ortaya çıkarılması ve devlet kurumlarının hesap vermesi üzerine kuruluydu.
BM insan hakları uzmanlarının Sırbistan makamlarına gönderdiği yazıya yansıyan talepler arasında şunlar bulunuyordu:
- İstasyonun yenilenmesine ilişkin belgelerin eksiksiz açıklanması.
- Faciadaki sorumlulukların soruşturulması ve sorumluların yargılanması.
- Barışçıl göstericilere saldıranlar hakkında işlem yapılması.
- Barışçıl protestoculara yönelik hukuka aykırı suçlamaların kaldırılması.
- Yükseköğretim bütçesinin artırılması.
Aynı yazı, üniversite merkezli eylemlerin Belgrad, Novi Sad, Kragujevac ve Niš gibi kentlere yayıldığını; küçük yerleşimlerde de gösteriler düzenlendiğini kaydediyordu.
Böylece hareket, tek bir facianın soruşturulması talebinden, kamu kurumlarının nasıl yönetildiğini sorgulayan bir mücadeleye dönüştü.
Sokaktaki hareket seçim listesine dönüştü
Protestolar ilerledikçe erken seçim talebi öne çıktı. Öğrencilerin desteklediği “Öğrenci Listesi – Öğrenciler Kazanıyor” adlı oluşum, parlamento seçimlerine katıldı.
Ancak bu isim, adayların tamamının üniversite öğrencisi olduğu anlamına gelmiyor.
Sırbistan gazetesi Danas’ın aday listesine ilişkin haberine göre, 250 kişilik listenin ilk sırasında Novi Sadlı hekim Ilija Srdanović yer aldı. Listede doktorlar, öğretim üyeleri, öğretmenler ve sanatçılar gibi farklı mesleklerden isimler bulunuyor.
Hareketin seçim başarısı, öğrenci protestolarının toplumun daha geniş kesimlerine ulaşabildiğini gösteriyor. Bununla birlikte listenin kazanması, yeni başbakanın belirlendiği veya hükümetin kurulduğu anlamına gelmiyor.
İktidarın yanıtı ve baskı iddiaları
Seçim kampanyası boyunca Vučić, öğrencileri ve akademisyenleri dışarıdan yönlendirilmekle suçladı.
Associated Press’in seçim öncesi haberine göre, öğrencilerin Belgrad’a yürüyüşleri ve kitlesel buluşmaları sürerken iktidar da kendi mitinglerini düzenledi. Uluslararası gözlemciler ve yerel kuruluşlar, medya dengesizliği, baskı ve kampanya şiddeti konusunda uyarılarda bulundu.
BM insan hakları uzmanlarının 2025’teki başka bir yazısında da protestoculara yönelik gözetim, keyfî gözaltı, fiziksel saldırı ve karalama kampanyası iddiaları yer aldı. Bunlar, uzmanların açıklama talep ettiği ciddi hak ihlali bildirimleri olarak kayda geçti.
Seçim günü hangi sorunlar bildirildi?
Bağımsız seçim gözlem kuruluşu CRTA, 25 Ekim’de yüksek katılımın yanında usulsüzlük ve baskı bildirimleri de paylaştı.
Kuruluşun gün içindeki gözlemlerine göre, izlenen sandık merkezlerinin yüzde 29’unda seçmenlere, sandık görevlilerine veya gözlemcilere yönelik baskı kaydedildi. CRTA, bazı gözlemcilerinin de yıldırma girişimleriyle karşılaştığını açıkladı.
Bu bulgular, seçimin bütününe ilişkin nihai değerlendirmeyle aynı şey değil; ancak sonuçların yanı sıra seçim sürecinin güvenliğinin de incelenmesi gerektiğini gösteriyor.
Şimdi ne olacak?
Önümüzdeki aşamada resmî sonuçların açıklanması, varsa itirazların değerlendirilmesi ve parlamentodaki sandalye dağılımının kesinleşmesi bekleniyor.
Öğrenci hareketinin desteklediği listenin çoğunluğu kesinleşirse, temel sınavı protestolarda savunduğu ilkeleri yönetime taşımak olacak: kamu harcamalarında şeffaflık, bağımsız soruşturma ve siyasi bağlantılardan bağımsız hesap verebilirlik.
Novi Sad’da hayatını kaybedenler için başlayan adalet talebi, artık bu talepleri yerine getirecek kurumların nasıl kurulacağı sorusuyla karşı karşıya.
Etiketler: Sırbistan, Öğrenci hareketi, Aleksandar Vučić, Novi Sad, Belgrad, Öğrenci Listesi, Parlamento seçimleri, Yolsuzluk, Hesap verebilirlik, Demokrasi











