Doç. Dr. Fatma Zehra Fidan’ın editörlüğünü yaptığı çalışma, olağanüstü hal uygulamalarının kadınlar üzerindeki çok katmanlı etkilerini farklı disiplinlerin perspektifinden inceliyor.
Olağanüstü hal kararnameleriyle (KHK) kamu görevinden ihraç edilen kişilerin deneyimleri, hukuki ve siyasi boyutlarıyla çokça tartışıldı. Ancak bu sürecin kadınlar üzerinde bıraktığı izler ağırlıklı olarak görünmez kaldı. Doç. Dr. Fatma Zehra Fidan’ın editörlüğünde hazırlanan ve 2026 Ekim Ayı’nda Cambridge Scholar Publishing’de yayınlanan Legitimized Violence Against Women: The Effects of the State of Emergency Regime in Türkiye adlı kitap bu boşluğu doldurmayı hedefliyor.
Yedi ana bölümden oluşan kitap, KHK rejiminin kadınlar üzerindeki etkilerini hukuktan sosyolojiye, psikolojiden edebiyata ve dinsel agıya uzanan geniş bir çerçevede ele alıyor. Açılış yazısı, Doç. Dr. Bayram Erzurumluoğlu imzalı “Kararname Hukukunun Sessiz Acısı: Türkiye’nin KHK Rejiminde Kadınların Görünmez Yükü” başlığını taşıyor. Dr. Esra Ergüzeloğlu ise KHK mağduru kadınların adalete erişim stratejilerini ve bu süreçte karşılaştıkları hukuksuzluğa maruz kalma deneyimlerini inceliyor.
Kitabın ikinci bölümü, dinî temelli nefret söylemi ve haksızlığa odaklanıyor. Dr. M. Nur Pakdemirli, olağanüstü hal döneminde kadınların maruz kaldığı sosyal, psikolojik ve ekonomik şiddeti dinî ve ahlaki açıdan değerlendiriyor. Dr. Veysel Nargül ise cariyeliğin tarihsel sürecini ve OHAL döneminde canlandırılan güncel boyutunu ele alıyor.
Fatma Zehra Fidan, “Bedenin ve Ruhun Kuşatılması” başlıklı bölümde iki makaleyle yer alıyor. İlk makale, kadın bedeni üzerindeki tahakkümü işkence bağlamında inceliyor. İkincisi, işkence deneyimlerinin kadınlarda ve erkeklerde duygusal ve psikolojik açıdan nasıl farklılaştığını tartışıyor.
Meşrulaştırılan şiddetin aile üzerindeki etkilerini ele alan bölümde Dr. Yasemin Ceylan, KHK sürecinde yaşanan boşanmaları Bourdieu’nün kavramlarıyla çözümlüyor. Ekonomik ve toplumsal sermayenin çöküşünü, sembolik şiddet ile hukuk alanı arasındaki ilişkiyi ve boşanmaların hukuki gerekçelerini inceliyor.
Kitap, kişisel deneyimlere de yer veriyor. Dr. Birsen Bilgen, zorunlu göç bağlamında annelik, beden ve sağlık ilişkisini, bir KHK mağduru kadının vaka örneği üzerinden ele alıyor. Dr. Clarisse Halpern, akademik özgürlüğün aşınması karşısında Türkiye’deki ve yurt dışına göçen kadın akademisyenlerin kesintiye uğrayan yaşamlarını ve yeniden kurdukları yolları inceliyor. Edebiyat alanındaki son bölümde Dr. Hatice Aybay, toplumsal ölüm, öteki ve kadın özne kavramlarını KHK’lı roman yazarı Fatma Zehra Fidan’ın Yaz Ayazı romanı üzerinden tartışıyor.
Kitabı değerli kılan yönlerden bir başkası, konuya tek bir disiplinin gözünden bakmaması. Hukuk, sosyoloji, psikoloji, din ve edebiyat bir arada okunarak KHK deneyiminin kadınlar için yalnızca bir iş kaybı değil, beden, aile, kimlik ve aidiyeti de kapsayan çok boyutlu bir kırılma olduğu gösteriliyor. Çalışma, bu alanda ilgilenen araştırmacılar, hukukçular, akademisyenler ve sivil toplum çalışanları için önemli bir kaynak niteliği taşıyor.
Fatma Zehra Fidan kimdir?
Fatma Zehra Fidan, lisans eğitimini Ege Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde tamamladı. Yüksek lisansını Muğla Üniversitesi’nde Latife Tekin’in eserlerini yoksulluk, toplumsal dışlanma ve dil ekseninde feminist bir bakışla inceleyen çalışmasıyla yaptı. Doktorasını ise Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Din Sosyolojisi alanında, modern kent yaşamında dindarlığın dönüşümünü ele alan teziyle tamamladı.
Fidan’ın akademik çalışmaları kadın deneyimleri, toplumsal dışlanma, yoksulluk, dindarlık, kadın bedeni ve annelik gibi farklı konulara odaklanıyor. 2016’da KHK ile ihraç edildikten sonra ise yazar, intihar eden kişi yakınlarına odaklanarak araştırma perspektifini genişletti. Yayımlanan eserleri arasında Modernlik ve Dindarlık Arasında Kadın (2015), Kadın Bedeni ve İstismarı (2015, Duygu Alptekin ile birlikte editör), Yoksulluk Kıskacında Kadın (2016), Piety in a Niqab: A Lens Held over the Women of İsmailağa Jammah (Cambridge Scholars Publishing, 2019), Women’s Experiences (2019) Noor Publishing (Published articles), Perception of Motherhood (2020) Noor Publishing (Published articles), Survivors of Suicide/A Qualitative Study on Survivors of Suicide Cambridge Scholars Publishing (2024), The Construction of Motherhood and Maternal Experiences: An Exploratory Qualitative Study. Editor: Fatma Zehra Fidan. Cambridge Scholar Publishing. (2025) bulunuyor.
Kitap nasıl satın alınabilir?
Fatma Zehra Fidan’ın editörlüğünü üstlendiği Legitimized Violence Against Women: The Effects of the State of Emergency Regime in Türkiye adlı kitap, Cambridge Scholars Publishing’in internet sitesi üzerinden incelenebiliyor. Yayınevinin sayfasında basılı kitap ve e-kitap seçenekleri sunuluyor.
Kitabın yayınevi sayfası ve satın alma bağlantısı:
Legitimized Violence Against Women – Cambridge Scholars Publishing
