Güney Kore dört taraflı barış görüşmeleri istiyor
Güney Kore, ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un arasında yapılması olası bir görüşmenin iki Kore, ABD ve Çin’i kapsayan kalıcı barış müzakerelerine dönüşmesini istiyor. Ancak Trump’ın 19 Ekim’de zirve ihtimali hakkında “Bilmiyorum” demesi ve Kuzey Kore’den somut bir yanıt gelmemesi, diplomatik sürecin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Kore Yarımadası’nda yıllardır süren askerî gerilimin sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler yeni bir belirsizlikle karşı karşıya. Güney Kore Birleşme Bakanı Chung Dong-young, ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un arasında gerçekleşebilecek bir zirvenin dört taraflı barış görüşmelerinin başlangıcı olmasını hedeflediklerini açıkladı. Ancak Trump’ın son açıklaması, kasım ayında yapılması beklenen olası görüşmenin henüz kesinleşmediğini ortaya koydu.
Trump, 19 Ekim’de Beyaz Saray’da gazetecilerin, Çin’de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi sırasında Kim Jong-un ile görüşüp görüşmeyeceğine ilişkin sorusuna, “Bilmiyorum” yanıtını verdi. Trump ayrıca böyle bir görüşme talebinde bulunan bir taraf olup olmadığından emin olmadığını söyledi. Bununla birlikte Kim ile ilişkisinin iyi olduğunu vurgulamayı sürdürdü.
Çin’in Shenzhen kentinde 18-19 Kasım tarihlerinde düzenlenmesi planlanan APEC Zirvesi, iki liderin yeniden bir araya gelmesi için olası bir fırsat olarak görülüyordu. Ancak şu ana kadar görüşmenin yapılacağına ilişkin kesinleşmiş bir takvim veya doğrulanmış bir diplomatik anlaşma bulunmuyor.
Trump’ın açıklamaları neden değişti?
Trump, 12 Ekim’de Kim Jong-un ile Çin ziyareti sırasında görüşebileceğini söylemiş ve böyle bir buluşmanın heyecan verici olacağını belirtmişti. Ağustos ayında da yıl bitmeden Kim ile görüşeceğini düşündüğünü ifade etmişti.
Ancak 19 Ekim’deki açıklaması, bu iyimserliğin yerini belirsizliğe bıraktığını gösterdi. Trump, Kim ile kişisel ilişkisinin iyi olduğunu söylese de bir görüşme talebi olup olmadığından emin olmadığını dile getirdi.
Güney Kore basınında yer alan değerlendirmelere göre bu değişimde, Kuzey Kore’nin Washington’dan gelen görüşme mesajlarına karşılık vermemesi ve somut diplomatik temasların doğrulanamaması etkili olabilir.
Güney Kore’nin Washington Büyükelçisi Kang Kyung-wha da 12 Ekim’de yaptığı açıklamada, ABD ile Kuzey Kore arasında zirveye yönelik somut bir ilerleme görmediğini belirtmişti. Güney Kore Birleşme Bakanı Chung ise görüşmenin gerçekleşme ihtimalini daha yüksek değerlendiriyordu.
Seul’ün hedefi: İki Kore, ABD ve Çin aynı masada
Chung Dong-young, 15 Ekim’de Seul’de düzenlenen Herald Global Business Forum’daki konuşmasında, olası Trump–Kim zirvesini dört taraflı müzakerelere dönüştürmenin Güney Kore hükûmetinin stratejik hedefi olduğunu söyledi.
Önerilen görüşme formatı Güney Kore, Kuzey Kore, ABD ve Çin’i kapsıyor. Amaç, Kore Savaşı’nın ardından 1953’te yürürlüğe giren ateşkes düzeninin yerini kalıcı bir barış anlaşmasının alması.
Kore Savaşı resmî bir barış anlaşmasıyla sona ermediği için iki Kore teknik olarak hâlâ savaş durumunun hukuki sonuçlarıyla karşı karşıya. Mevcut ateşkes sistemi çatışmaların büyük ölçekte yeniden başlamasını engellese de yarımadadaki güvenlik sorunlarını kalıcı olarak çözmüş değil.
Chung’a göre ABD ile Kuzey Kore arasında yeniden başlayabilecek diyalog, bu uzun süreli diplomatik çıkmazı aşmak için fırsat yaratabilir. Önerilen müzakerelerde kalıcı barış düzenlemesinin yanı sıra Washington ile Pyongyang arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi, Kuzey Kore’nin nükleer kapasitesinin daha fazla ilerlemesinin durdurulması ve ekonomik iş birliğinin artırılması gibi konuların ele alınması öngörülüyor.
Ancak Güney Kore’nin planı, öncelikle Trump ile Kim arasında bir görüşmenin gerçekleşmesine ve tarafların dört ülkeyi kapsayan daha geniş bir müzakere sürecine katılmayı kabul etmesine bağlı.
Güney Kore, Kuzey ile ilişkileri aşamalı olarak normalleştirmek istiyor
Chung, kalıcı barış hedefinin yanı sıra iki Kore arasında günlük yaşamı ve toplumsal ilişkileri kolaylaştıracak adımlar atılması gerektiğini savunuyor. Bakanın “fiilî birleşme” olarak tanımladığı yaklaşım, kısa vadede siyasi birleşmeden ziyade sınır ötesi temasların ve karşılıklı hareketliliğin yeniden sağlanmasına odaklanıyor.
Bu yaklaşım kapsamında insanların ve malların iki taraf arasında daha serbest hareket edebilmesi, ekonomik ve toplumsal ilişkilerin yeniden kurulması hedefleniyor. Chung, Almanya’nın birleşme öncesinde geliştirdiği ilişkileri örnek göstererek, uzun süreli temasların gelecekteki siyasi yakınlaşma için zemin hazırlayabileceğini belirtti.
Bakan ayrıca Kore Savaşı sırasında birbirinden ayrılan ailelerin yeniden görüşebilmesi için iki Kore arasındaki temasların canlandırılmasının insani açıdan da acil olduğunu vurguladı.
Kaesong Sanayi Bölgesi yeniden açılabilir mi?
Chung’un gündemindeki bir diğer konu, iki Kore arasındaki ekonomik iş birliğinin sembollerinden biri olan Kaesong Sanayi Bölgesi’nin yeniden açılması. Kuzey Kore’de bulunan ve Güney Koreli şirketlerin faaliyet gösterdiği kompleks, 2016’dan bu yana kapalı.
Bakan, yeniden açılmasını istediği sanayi bölgesinin iki taraf arasındaki ekonomik ilişkileri canlandırabileceğini savunuyor. Güney Kore’nin sermaye ve teknolojisiyle Kuzey Kore’nin iş gücü ve doğal kaynaklarının bir araya getirilmesinin ekonomik fırsatlar yaratabileceğini de belirtiyor.
Bununla birlikte kötüleşen siyasi ilişkiler ve güvenlik koşulları, sanayi bölgesinin yeniden açılmasını zorlaştırıyor. Kuzey Kore’nin Güney Kore ile diyaloğu reddeden ve iki ülkeyi “birbirine düşman iki devlet” olarak tanımlayan yaklaşımı da Seul’ün planlarının önündeki engeller arasında.
Zirve gerçekleşirse barış süreci başlayabilir mi?
Olası bir Trump–Kim görüşmesi, Kore Yarımadası’ndaki gerilimin azaltılması ve diplomatik temasların yeniden başlaması açısından önemli bir fırsat yaratabilir. Ancak liderlerin bir araya gelmesi tek başına kalıcı barışı garanti etmiyor.
Güney Kore’nin önerdiği dört taraflı müzakere planının hayata geçebilmesi için yalnızca Washington ile Pyongyang’ın değil, Seul ve Pekin’in de sürece katılması gerekiyor. Nükleer silahlar, güvenlik garantileri, yaptırımlar ve iki Kore arasındaki ilişkilerin geleceği gibi zor başlıkların müzakere edilmesi gerekecek.
Trump’ın son açıklaması, kasım ayındaki APEC Zirvesi sırasında bir görüşme gerçekleşmesinin henüz kesin olmadığını gösteriyor. Kuzey Kore’den somut bir yanıt gelmemesi ve taraflar arasında doğrulanmış bir hazırlık sürecinin bulunmaması, Güney Kore’nin kalıcı barış hedefinin şimdilik diplomatik bir öneri olarak kaldığına işaret ediyor.











