Antalya’da iklim zirvesi
Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı COP31, fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanı ve insan hakları tartışmalarının gölgesinde başlıyor. Eleştirilerin merkezinde, zirveyi yöneten ülkelerin kendi enerji politikalarıyla dünyaya verdikleri iklim mesajı arasındaki mesafe bulunuyor.
Dünyanın iklim politikalarını şekillendiren Birleşmiş Milletler konferansı COP31, 9–20 Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek. Hükümetler, bilim insanları, şirketler ve sivil toplum temsilcileri; emisyonların azaltılması, iklim felaketlerine hazırlık ve gerekli finansmanın sağlanması için bir araya gelecek.
Birleşmiş Milletlerin açıkladığı programa göre, konferansın temel hedefi, ülkelerin iklim taahhütlerini uygulamaya dönüştürmesi. Türkiye ev sahipliğini ve eylem gündemini üstlenirken, Avustralya resmî müzakerelere liderlik edecek.
Ancak zirve öncesindeki raporlar, verilen sözlerle izlenen politikalar arasında önemli boşluklar bulunduğunu gösteriyor.
Yenilenebilir enerji büyüyor, fosil yakıtlar gerilemiyor
Türkiye’nin güneş ve rüzgâr enerjisindeki ilerlemesi, elektrik üretiminde fosil yakıt kullanımının aynı hızda gerilemesini sağlamadı.
Climate Action Tracker’ın Eylül 2026 raporuna göre, Türkiye’de 2025’te elektrik üretiminin yüzde 56’sı fosil yakıtlardan karşılandı. Güneş ve rüzgârın toplam payı yüzde 22’ye yükselse de artan elektrik talebi nedeniyle fosil kaynaklı üretim ve emisyonlar da büyüdü.
Bu durum, elektrikli araçların veya elektrik kullanımının artmasının tek başına yeterli olmadığını gösteriyor: Kullanılan elektriğin nasıl üretildiği de belirleyici.
Climate Home News’ün görüştüğü uzmanlar, Türkiye ve Avustralya’nın fosil yakıt yatırımlarını sürdürmesinin COP31 liderliklerinin güvenilirliğini zayıflattığını belirtiyor. Eleştiri, ülkelerin yalnızca temiz enerji yatırımlarını tanıtıp kömür, petrol ve doğal gazdan çıkış için yeterince açık bir takvim ortaya koymamasına yöneliyor.
Ülkelerin mevcut sözleri sıcaklık artışını sınırlamaya yetmiyor
COP31’in önündeki sorun yalnızca ev sahibi ülkelerle sınırlı değil.
BM Çevre Programının 2026 Emisyon Açığı Raporu, ülkelerin açıkladığı iklim taahhütlerinin tam uygulanmasının bile dünyayı yüzyıl içinde yaklaşık 2,6 derecelik ısınma doğrultusunda bırakacağını hesaplıyor.
Rapora göre daha düşük bir sıcaklık artışı için emisyonların çok daha hızlı azaltılması gerekiyor. Buradaki risk, konferans sonunda açıklanabilecek iddialı siyasi mesajların, bunları gerçekleştirecek enerji ve sanayi kararlarıyla desteklenmemesi.
Felaketlere hazırlık için para açığı büyüyor
İklim finansmanı; selden korunma, kuraklığa dayanıklı tarım, güvenli konutlar ve erken uyarı sistemleri gibi insanların günlük yaşamını doğrudan etkileyen yatırımları kapsıyor.
UNEP’in yeni değerlendirmesine göre, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum ihtiyacı 2035’te yılda yaklaşık 305 milyar dolara ulaşacak. Kurum, mevcut finansman artışının ihtiyacın çok gerisinde kaldığını vurguluyor.
Kayıp ve Zarar Fonu’nun ilk finansman turunda ayrılan 342 milyon dolara karşılık, ülkelerden bunun yaklaşık sekiz katı tutarında talep gelmesi de açığın boyutunu gösteriyor.
Çevre savunucuları kararların neresinde olacak?
Zirvenin bir başka sınavı, iklim krizinden etkilenenlerin ve hükümetleri eleştirenlerin güvenle söz söyleyebilmesi.
İnsan Hakları İzleme Örgütü, Türkiye’de ifade, örgütlenme ve barışçıl gösteri özgürlüklerine yönelik baskıların, bağımsız sivil toplumun COP31’e güvenli katılımı konusunda kaygı yarattığını açıkladı.
Örgüt, şirket çıkarlarının yerine iklim krizinden etkilenen toplulukların ihtiyaçlarının merkeze alınmasını istiyor. Çevre savunucularının toplantıya katılması kadar, konferans alanı dışında eleştirilerini dile getirebilmesi de önem taşıyor.
Yüksek katılım maliyetleri temsil eşitsizliği yaratabilir
Konaklama ve katılım giderleri, kaynakları sınırlı heyetlerin ve sivil toplumun erişimi açısından önemli bir başlık.
UNFCCC’nin ev sahibi ülke anlaşmasına ilişkin açıklaması, katılım fonundan destek alan delegeler için konaklama ücretine sınır getirildiğini belirtiyor. Bu koruma bütün katılımcıları kapsamıyor. Diğer katılımcılar için konaklama düzenlemelerinin güçlendirilmesi ve tüketici hakları hakkında bilgilendirme öngörülüyor.
Başarıyı konferansın büyüklüğü belirlemeyecek
Türkiye’nin açıkladığı yaklaşım, önceki kararları uygulamaya geçirmek ve finansmana odaklanmak. Murat Kurum, Reuters’a verdiği değerlendirmede, ülkenin enerji ihtiyacı ve kendine yeterlilik hedefi nedeniyle yenilenebilir kaynaklarla birlikte fosil yakıtları da kullandığını söylemişti.
COP31’in henüz başlamadığı aşamada sonuçları hakkında hüküm vermek mümkün değil. Ancak incelenen raporların ortak ölçütü açık: Zirvenin değeri, tanıtım faaliyetlerinden çok emisyon azaltımına, erişilebilir finansmana ve insanların yaşamını koruyan uygulamalara ne kattığıyla anlaşılacak.
Etiketler: COP31, Antalya, iklim krizi, fosil yakıtlar, iklim finansmanı, çevre hakkı, Murat Kurum











