Anketlerden seçim sonuçlarına, değişen Amerika
ABD’de Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Donald Trump’ın ikinci dönemine güçlü bir seçmen itirazı getirdi. Seçim öncesi araştırmaların işaret ettiği hayat pahalılığı, savaş ve yönetimin denetlenmesi talepleri sandığa yansıdı. Ancak Amerikan siyasi tarihi, ara seçimlerde verilen mesajın bir sonraki başkanlık seçiminin sonucunu peşinen belirlemediğini gösteriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, seçim kampanyası boyunca destekçilerinden kendisi de adaymış gibi oy kullanmalarını istedi. Seçmenler 3 Kasım’da başkan seçmedi; fakat Cumhuriyetçilerin Kongre çoğunluğunu sona erdirerek Trump’ın yönetimi hakkında güçlü bir siyasi mesaj verdi.
Reuters’ın 4 Kasım tarihli haberine göre, Demokratlar hem Temsilciler Meclisi hem de Senatoda kontrolü kazandı. Bazı yarışlarda sayım sürerken ortaya çıkan tablo, Washington’da başkanlık ile Kongre çoğunluğunun farklı partilerde olacağı yeni bir dönemin kapısını açtı.
Peki bu sonuç, Amerikalıların Trump’ın bütün politikalarını reddettiği anlamına mı geliyor? Anketler neyi önceden gördü, hangi soruların yanıtı hâlâ açık?
Seçimden önce uyarı işaretleri vardı
Trump’ın karşı karşıya olduğu sorun, seçim gecesi ortaya çıkmadı.
AP-NORC’un 24–28 Eylül’de 2 bin 140 yetişkinle yaptığı araştırmada, başkanın hayat pahalılığıyla mücadelesini onaylayanların oranı yüzde 17’de kalmıştı. Ekonomi yönetimine destek yüzde 26’ydı. Katılımcıların yüzde 65’i yüksek fiyatlardan, Trump’ın kontrolü dışındaki gelişmelerden çok kendi politikalarını sorumlu tutuyordu.
Aynı araştırma daha karmaşık bir tablo da gösteriyordu: Sınır güvenliği konusunda Trump’a destek yaklaşık yarıya ulaşıyordu. Dolayısıyla seçmen tepkisini, başkanın her alanda aynı ölçüde destek kaybettiği şeklinde okumak doğru değil. Ekonomideki memnuniyetsizlik özellikle belirgindi.
Bu ayrım önemli: Bir seçmen göç politikasını desteklerken alışveriş, yakıt ve sağlık giderleri nedeniyle iktidar partisine karşı oy kullanabilir. Sandıkta farklı beklentiler aynı tercihte birleşebilir.
Anketler Demokratların yükselişini gördü mü?
Seçim öncesindeki tahminler, Demokratların avantajına işaret ediyordu. Ancak yarışın iki kanadı aynı görünmüyordu.
Nate Silver ve Eli McKown-Dawson’ın 3 Kasım tarihli son FLIPR değerlendirmesi, Demokratların Temsilciler Meclisini kazanmasını neredeyse kesin görürken Senatoda da favori olduklarını belirtiyordu. Ağustosta model yayımlandığında ise Senato yarışı çok daha belirsizdi.
Son anket ortalamalarında Demokrat adaylar Michigan’da 4,9, Maine’de 3,9, Teksas’ta 3,3 puan öndeydi. Bu veriler, Cumhuriyetçilerin geleneksel olarak güçlü olduğu bazı eyaletlerde bile savunmaya çekildiğini gösteriyordu.
Sonuçların genel yönü, bu beklentiyle örtüştü. Buna karşılık, “anketler her şeyi doğru bildi” demek için henüz erken. Bunun değerlendirilmesi, tamamlanan sayımların eyalet ve seçim çevresi düzeyindeki tahminlerle karşılaştırılmasını gerektiriyor.
Ayrıca bir partinin kazanma olasılığı, alacağı oy oranı değildir. Kazanma ihtimalinin yüksek hesaplanması, seçmenin aynı oranda o partiye destek verdiği anlamına gelmez.
Seçmenin önceliği: Hayat pahalılığı ve denetim
Reuters’ın aktardığı seçim günü seçmen araştırmasında, yaklaşık her 10 seçmenden dokuzu hayat pahalılığını oy tercihi açısından önemli veya belirleyici buldu.
Katılımcıların yaklaşık üçte ikisi yüksek fiyatlardan Trump’ı sorumlu tuttu. Çoğunluk, İran savaşı ve ithalat vergileri gibi politikaların ekonomik durumlarını kötüleştirdiğini düşündüğünü söyledi. Bunlar, seçmenlerin değerlendirmelerini gösteriyor; fiyat artışlarının ekonomik nedenlerini tek başına ölçmüyor.
Aynı araştırmada Trump’ın görev performansını onaylamayanların oranı yüzde 62, Kongre’nin başkanı daha sıkı denetlemesini isteyenlerin oranı yüzde 70 oldu.
Bu bulgular birlikte okunduğunda, seçim sonucunun yalnızca ekonomik bir tepki olmadığı görülüyor. Başkanın karşısında daha etkili bir denge mekanizması isteyen geniş bir seçmen kesimi de bulunuyor.
Demokratlara verilen destek ne kadar kalıcı?
Cumhuriyetçilerin yenilgisi, Demokratların bütün programının benimsendiğini göstermiyor.
Yaklaşık 80 bin seçmeni kapsayan AP Voter Poll, Demokrat Partinin seçmenler arasında Cumhuriyetçilerden çok daha popüler olmadığını ortaya koydu. Yaklaşık her 10 seçmenden dördü, Kongre seçimindeki oyuyla Trump’a karşı olduğunu ifade etmek istediğini belirtti.
Demokratların önündeki sınav da burada başlıyor: İktidara tepki duyan seçmeni bir araya getirmek ile o seçmenin hayatını iyileştirecek ortak bir program oluşturmak farklı işler.
Hayat pahalılığı nedeniyle verilen oyların kalıcı bir parti bağlılığına dönüşeceği henüz söylenemez.
Amerikan tarihi ne anlatıyor?
ABD’de başkanın partisinin ara seçimlerde sandalye kaybetmesi yaygın bir durum. Ancak kaybın büyüklüğü ve hangi kanatta gerçekleştiği değişiyor.
California Üniversitesi Santa Barbara bünyesindeki American Presidency Project’in verileri, yakın tarihteki farklı örnekleri gösteriyor:
| Ara seçim | Başkan | Başkanın partisinin Temsilciler Meclisindeki değişimi | Senatodaki değişimi |
|---|---|---|---|
| 1994 | Bill Clinton | −54 | −8 |
| 2006 | George W. Bush | −30 | −6 |
| 2010 | Barack Obama | −63 | −6 |
| 2018 | Donald Trump | −41 | +2 |
| 2022 | Joe Biden | −9 | +1 |
Trump’ın 2018’deki ve Biden’ın 2022’deki sonuçları, Mecliste kayıp yaşanırken Senatoda kazanım sağlanabildiğini gösteriyor. Çünkü iki kanadın seçim haritası ve yenilenme biçimi farklı.
Tarih, ara seçim yenilgisinin ardından siyasi toparlanmanın mümkün olduğunu da gösteriyor. Clinton, 1994’te Kongre’nin iki kanadını kaybettikten sonra 1996’da yeniden başkan seçilmişti. Virginia Üniversitesi Miller Center’ın değerlendirmesinde, bu süreçte Kongre ile başkan arasındaki çatışmaların ve seçmenin sorumluluğu kime yüklediğinin önemi anlatılıyor.
Bu nedenle 2026 sonucu, 2028’in kesin habercisi olarak okunamaz.
Trump’ın kalan iki yılında ne değişecek?
Yeni Kongreyle birlikte Demokratlar, yönetimin faaliyetlerini incelemek ve başkanın atamalarını sorgulamak açısından daha güçlü olacak.
Senatonun resmî görev tanımına göre, federal yargıçlar, büyükelçiler ve birçok üst düzey yönetici için Senato onayı gerekiyor. Dolayısıyla çoğunluğun değişmesi, Trump’ın yalnızca yasa gündemini değil, devlet kadrolarını şekillendirme imkânını da etkileyebilir.
Buna rağmen Trump başkanlık yetkilerini ve veto gücünü koruyor. Reuters’ın seçim sonrası güç dengelerine ilişkin analizinde, bütçe ve borçlanma tartışmalarının yeni çatışma alanları olabileceği belirtiliyor. Kongre çoğunluğunun değişmesi, göçten dış politikaya kadar bütün uygulamaların hemen tersine çevrilmesi anlamına gelmiyor.
Ortaya çıkan tablonun ABD’nin geleceği açısından en güçlü işareti, seçmenin yönetimi dengeleme isteği. Trump’ın politikaları daha fazla denetim ve pazarlıkla karşılaşacak; Demokratlar ise muhalefetteki vaatleriyle Kongredeki tercihleri arasındaki ilişki üzerinden değerlendirilecek.
2028’e uzanan mücadelede belirleyici soru, hangi partinin daha yüksek sesle konuştuğu kadar, seçmenin geçim sıkıntısına ve yönetimde hesap verebilirlik talebine nasıl yanıt verdiği olacak.
Etiketler: ABD ara seçimleri, Donald Trump, Demokrat Parti, Cumhuriyetçi Parti, ABD Kongresi, seçim anketleri, hayat pahalılığı, ABD siyaseti











